Kahalagahan ng Pagboto ng Tamang "Partylist Representative" Ngayong Halalan

 

Isa sa mga madalas na hindi napapansin ngunit may malaking gampanin at papel sa Kongreso ay ang mga “partylist representatives.” Maraming botante ang nalilito kung ano nga ba ang partylist at kung bakit mahalaga itong bahagi ng ating balota. Panahon na upang bigyan natin ito ng masusing pansin, lalo na ngayong paparating na halalan.

Ano ang Partylist Representative?

Ang partylist representative ay kinatawan ng mga sektor na kadalasang hindi nabibigyan ng sapat na boses sa pamahalaan —– tulad ng mga manggagawa, kababaihan, kabataan, magsasaka, mangingisda, senior citizen, at iba pa. Sila ay iniluluklok sa House of Representatives sa pamamagitan ng “party-list system,” na isang mekanismo sa ilalim ng Konstitusyon ng Pilipinas na naglalayong isulong ang representasyon ng “marginalized” at “underrepresented sectors.”

Ang kanilang pangunahing tungkulin ay magsabatas ng mga panukalang magtataguyod sa kapakanan ng sektor na kanilang kinakatawan. Gayundin, may kapangyarihan silang mag-imbestiga, bumoto sa mga panukalang batas, at magsilbing boses ng mamamayan sa Kongreso.

Ano ang Malaking Tulong ng mga Partylist Representative?

Bagama’t may limitadong bilang ng upuan (20% ng kabuuang miyembro ng Kongreso), napakahalaga ng kontribusyon ng partylist representatives sa paghubog ng mga batas. Ilan sa mga makabuluhang batas na may partisipasyon ng mga partylist ay ang:

• Free Higher Education Act (RA 10931) – para sa libreng edukasyon sa kolehiyo.
• Expanded Maternity Leave Law – para sa mas mahabang pahinga para sa mga ina.
• Universal Health Care Law – upang matiyak na may access sa serbisyong pangkalusugan ang bawat Pilipino.

Ang mga partylist representatives na tunay na kumakatawan sa mamamayan ay nakatutulong sa paglalapit ng batas sa mga nangangailangan, at sa pagtitiyak na ang mga isyung pambayan ay naririnig at nabibigyang solusyon.

Anong Katangian ang Dapat Hanapin sa Isang Partylist?

Dahil limitado ang bilang ng mga partylist na maaaring maupo sa Kongreso, mahalaga ang matalinong pagpili. Narito ang ilang katangiang dapat hanapin:

1. Tunay na kinatawan ng sektor – Hindi dapat trapo o proxy lamang ng mga makapangyarihan. Dapat may malinaw silang track record sa adbokasiyang kinakatawan nila.
2. May malinaw na plataporma – Dapat may konkretong plano kung paano nila isusulong ang kapakanan ng kanilang sektor.
3. Transparent at accountable – Huwag iboto ang partylist na may isyu ng katiwalian o ginagamit lamang ang puwesto para sa pansariling interes.
4. Aktibong gumagawa ng batas – Suriin kung ilan na ba ang kanilang naihaing panukala o naging bahagi ng mga batas sa nakaraang mga taon.

Ngayong papalapit na araw ng halalan, marapat ay isaalang-alang ang pagboto ng tamang partidong maghahayag ng tunay na pagbabago para sa mga Pilipinong hindi nauubos ang pagtanaw sa pagbabago.